Баян Баавай - Хөх Тэнгэр

Олон хүн гомдоллон ярьж байна.   Багануур дүүргийн ойр орчимд байгаа бөө нарыг ард түмэн болон төрийн хяналт, цагдаагийн газар анхаарч хянаач ээ гэж гуйж байна. Учир нь тэнд буй бөө удган заарин нар иргэдийг бөө болгох мэтийн аргаар бизнес хийж байна бус уу?  
"Олны шуугиан" цааш унших »

Олонд тохиосон зарим явдлуудыг нь бид оюун ухаандаа дүгнэж цэгнэн аж амьдралдаа сайн талыг нь авч мууг нь орхин хаяж цааш алхвал амьдралд үүрэх ачаа хөнгөн, харгуй зам дардан байна биз ээ.  
"Хүний амьдралд тохиосон сургамжтай явдлуудаас" цааш унших »

Та бодооч ээ, орос оронд аж төрж буй буриадууд нь угуул эх нутагтаа байгаа боловч 5 үг хэлэхийн 3 үгийг оросоор, нэг үгийг буриадын хагас оросжсон байдал бүхий аялгаар, үлдсэн нэгийг нь буриадаар авиалж байх юм. Алхам дутамд оросууд хаа сайгүй дайралдана.   1720 оны орчим буриадын 11 залан (ноён) Оросын хаан I Петрт алт мөнгө барьж дагаар орсон түүхтэй байдаг.
"Орос орон дахь буриадуудын сониноос" цааш унших »

Худир хурдат нютагтай Хурма сагаан тэнгэри Хормой сагаан байгал Тэвхийн шэнээн яhан Тархи шэнгин овоо Улаан шуhан уга Угтаж толорон буудаг Хан баавай Авзай Хатан ийвэн Нарагша  
"Авзайн басган hүмийн удхын дуудалга" цааш унших »

Зарим залуу бөө нар байрныхаа ханын шкафаар дүүрэн өмсгөл хувцас нөмрөгтэй байх юм. Онгодын шаардсан бүхнийг заавал бий болгох гээд гүйгээд байх шаардлагагүй байдаг болтой. Өнөө цагийн бөөгийн хуяг ийм болсон, өмсдөг хувцас хуяг маань ийм болжээ гээд цомхон бөгөөд чанартай хуяг, дуулга товог, үйлийн шаардлагатай зэмсэг зэргийг бүрдүүлээд л болдог байна.
"Буриад бөөгийн хуяг хувцас, эд хэрэгсэл" цааш унших »

Газар дэлхийн дуудалга   Дабхан буурал дайдын Үндөр уужим дэнжhээ Дабшуулж дууднаб Далай ехэ уhан дээрhээ Урин байж дууднаб Уруугаа үнгөт огторгуйhоо Угтуулан дууднаб
"Бөө мөргөлийн зарим ерөнхий дуудалгаас" цааш унших »

Тиан Тань буюу Тэнгэрийн сvм бол хятадад єнєє байгаа хамгийн бvрэн бvтэн, хамгийн их цар хэмжээ бvхий тахилга тайлгын барилга болох юм. Нар хур нь тэнцэж, хорвоо дэлхий амгалан тайван байхыг хvсэн даатгаж, хятадын Мин, Чин династийн үе vеийн хаадууд жил болгон тэнгэр, газар, нар, сар, уул усны эзэн сахиулсан навдаг савдагуудад тахилга тайлга єргєдєг байжээ. Yvний дотор тэнгэрийн тахилга нь хамгийн чухал тахилга байлаа.
"Тэнгэрийн сvм" цааш унших »

Газар ус гэсэж лус амилж эхлэхэд сайн муу бүх зүйл амилж ийш тийш гүйж харайлдах нь их болдог тул гэрийнхээ гадна бага сага тос өөхтэй хиншүү тавьж арц ганга уугиулж ус нутаг уул хангайгаа дурсаж өвөг дээдсээ ооглож дуудаж цай, сархад, сүү өргөх нь зүйтэй. Ингэж өргөхдөө өвчин зовлонгүй байхыг гуйна. Хамгаалж хүрээлж авч явахыг гуйдаг ёстой. Энэ жил их хурц хатуу, өвчин гай барцад их тул өвчний үүд, үхлийн үүдийг хар, хөх, улаан ямаагаар хаах хэрэгтэй ажээ.
"Баян баавай төвөөс гаргах зөвлөмж" цааш унших »

Хиад уг: Байгаль дэлхий хүйтрэх гээд л байна даа. Яргуй мэтийн цасанд зохицсон ургамал элбэгших мэт. Ирэх өвөл их хүйтэн болох тул дулаан хувцас сайн бэлтгэж, орон гэрээ сайн дулаалаарай. Долоон жилийн дараа(2017 онд) өмнөд хилийн цаана их мөргөлдөөн гарч цус ихээр урсах нь дээ. Хянганы нуруу, 33 говиороо хааж зааглан ус нутагтаа орох аюул заналыг хаагаарай.  
"Бөөгийн онгодтой хөөрөлдсөн нь №07" цааш унших »

Баргабаатар 3 хүүтэй:   1.      Илюдэр 2.      Гүрбуриад 3.      Хорилдой мэргэн  
"Буриад монголчуудын уг гарвалын тухай товч мэдээлэл" цааш унших »

Дайдын их тив билээ Давхар давхар тэнгэр билээ Далай цагаан ус билээ Дөрвөн тив гүйдэл билээ Дөрөө чанга заяа билээ
"Хамниган ястны бөө мөргөлийн онцлог" цааш унших »

Чингис хааны 851 он   (2009-2010 он)   Лаа хүн эзэнтэйгээ уулзана Маа хүн тэнгэртэйгээ золгоно Улаан ямаа уул тойрно Хар ямаа ууланд гарна  
"Бөртэ чоно, Гуа марал 3500 жилийн өмнөх бодит хүмүүс" цааш унших »

Хиад уг: Тэнгэрт мань мэт нь сархад ууж налайн суух амаргүй болсон доо. Их хаадын элч нар чандага унаатайгаар нааш цааш сүлжилдээд хаадын буух бэлтгэл бүхнийг үзэж шалгаан амаргүй байна даа.
"Бөөгийн онгодтой хөөрөлдсөн нь №06" цааш унших »

XVII жарны Зээсэн хэмээх төмөр Барс жилийн шинийн нэгний өдөр нь 02 дугаар сарын 14-ны өдөр тохиож байгаа билээ. Бөөгийн мөргөлтөн олныхоо өмнөөс Загалмайн шашинт, Исламын шашинт болон Бурханы шашинт ахан дүүсдээ энэ Барс жилийн сар шинийн час халуун баярын мэндийг хүргэх ялдамдаа та бүхнийхээ амьдралд аз жаргал, эрүүл энх, ажил хөдөлмөрийн өндөр амжилт гаргахыг хүсэн ерөөж билэгдье!   Бөө мөргөлийн Баянбаавай төв    
"Сар шинийн баярын халуун мэнд хүргэе!" цааш унших »

“ХӨХ МОНГОЛ-ыг Нүүдлийн соёлоор  бадраах КҮ ЭН долоон биет ИХ ЗАСАГ-ийн Алтан Дээд ГЭР ИЭ” Толуй ХААН-ы ХАТАН Соракоктай цэцэн (Өв МОНОГОУУЛ хэлнээс хөрвүүлсэн 15 дахь өртөөлөгч Хөх нохой овогт Ж.Нүрзэд агсан) номноос өчүүхэн хэсгийг түүвэрлэн оруулав:
"Алтан Дээд ГЭР ИЭ" цааш унших »

Хиад уг(Хабул хааны зүүн гарын ноён): Саяхан Мангад(Орос)-ын хааны золголт(12 сарын 25-ны загалмайтны зул сарын баяр болтой)-нд яваад бэлэг сэлтээ солилцоод ирлээ. Модун эзэн, Абраам хаан, Цагаан гүү хаан, Хабул хаан нар өөрсдийн олон албатуудынхаа хамт явлаа. Мангадын хүлэг морьд, чарга нь том сүрлэг эд байх юм.
"Бөөгийн онгодтой хөөрөлдсөн нь №05" цааш унших »

Бөөгийн онгодын сүнстэй харьцаж сурах дасгал буюу бясалгал хийж сурахад чухам юуг анхаарах ёстой байдаг вэ?   Үүнийг сурахыг зорьсон хүн биеэ эгцэлж 2 гарын 5 хурууг дэлбээлэх гэж буй яргуй цэцэг шиг хумьж 2 нүдний дээд тал орчимд барьж толгойг бага зэрэг бөхийлгөн зогсоо байдлаар өнө эртний өвөг дээдэс(уг гарвалууд)-ийн нэрийг үглэн аялгуулж танд мөргөе гэж хэлээд таны ургасан яс, тасарсан мах, үсэрсэн цус тэрний хүү тэр билээ гээд тийм овгийн тэдэн голомт айлын төдөн хүний амь насыг даатгаж аж амьдралдаа тусалж, түмэнд тустай, төрд нэмэртэй явуулаачээ гэж гуйх маягаар бөөгийн мөргөл явдаг.
"Багшийн ярилцлага №03" цааш унших »

Хори түмэн ард зоныг нийтэд нь буриад ард түмэн гэж нэрлэдэг. Буриад ард түмэн нь монгол угсаатантай нягт холбоотой. Аж амьдралын олон ёс заншил дадал зүйгээр тун төстэй, хэл яриа үг үгсийн аймгаар адил төстэй аялгуутай зэргээрээ хамаг олон монголчуудын нэгэн язгуур ястан нь юм. Буриад түмэн нь анхандаа монгол угсаатантай адил бөгэ(бөөгийн) шашны мөргөлтэй байсан.
"Буриад түмний шүтлэгийн тухай товчхон" цааш унших »

Хавар, зун, намрын өдрүүдэд хийгддэг Монгол олон ястны отог овгуудын уг онгодууд, уул усны эздийг дээд тэнгэртэй холбож тайх өндөр тахилгуудын цаг хугацаа өнгөрч өвлийн хүйтэн улирал дөхөж ирсэн энэ үеэс удган Б.Батмөнх багшийн ажиллах цагийн хуваарь нь өвлийн хуваарьтаа шилжиж байна. Иймд дор үзүүлсэн хүснэгтээр харуулсан цагийн хуваарь болон байрлалын дагуу харилцаж байж болохыг анхааруулахаар орууллаа.  
"Б.Батмөнх удганы ажиллах өвлийн цагийн хуваарь" цааш унших »

Удган багштайгаа ярилцлаа: Зарим бөө удган нар дэлхий сөнөх тухай зарлаж сенсаци дэгдээгээд байгаа дуулдах юм. Та энэ тухай юу хэлэх вэ? Энэ бол харин маш худал мэдээлэл байна, ойрын 200 жилийн дотор дэлхий сөнөхөөр тийм гамшиг тохиох эсэх нь тодорхой харагдахгүй байгаа. Харин Алтайн нурууны гүнд хөдөлгөөн үүсч газар хөдөлж уул нь уруугаа харна гэсэн онгодын анхааруулга бий. Тэгээд Алтайн зон олноо Хангайн нуруунд нүүлгэх хэрэгтэй гээд байсан. Түүнийг нь уг газрын зарим уг гарвалууд олж хараад дэлхий сөнөх нь гээд сандарсан байж магадгүй. Төр засгаас энэ тухай онгодын анхааруулга дохиог авч Алтайн нуруунд сейсмогийн судалгаа тандалт хийх шаардлагатай байх юм.  
"Багшийн ярилцлага №02" цааш унших »

(Хиад ястай угаас) Хан Хурмаст тэнгэрийн хуралдайд зөвхөн харын уг гарвалууд суудаг гэж дуулж байлаа, та энэ хуралдайн байдал ямар янзтай явдаг болохыг нь үзэж сонсож байв уу? Солонгон өнгөтэй үүл манан хөшгөөр үүд болгон хаасан байсан. Хөшгийн цаанаас манай чиний мэдэх тэр өвгийн чинь нүүр царай дөнгөж цухуйгаад гарын алгаар орохыг дохивол миний орж асуугдах ээлж маань ирж байгаа нь тэр юм. Дотор нь ороход монгол ястан омгуудын сүрлэг сайхан өмсгөлтэй сүрдмээр олон заарингууд зогсоцгоож байсан. Сандал суудал байхгүй цөм босоогоороо байдаг болтой юм билээ. Монголын ирээдүйн тухай ихээхэн санаа сэтгэлээ чилээдэг нь илхэн байгаа эрхэм өвгөд дээдэс маань бид мэтээсээ дэлхийн орчин цагийн түүхийн явдал болон монголын эртний хот хүрээний тууриудын өнөөгийн оршин буй байрлалын тухай асуух зүйлээ болгоож байсан даа. Хангалттай хариулт авбал ихэд сайшаан магтана.  
"Бөөгийн онгодтой хөөрөлдсөн нь №03" цааш унших »

УБ-Дарханы автозамын дагуу томоохон нэгэн гүүрээр дээгүүр нь гардаг Хараа хэмээх голын сав нутгийн орчмын уул толгодоор бүйлс модны бут цэцэглэн энгэр газрууд нь тэр чигээрээ цайрсан байлаа. Энэ оны 5-р сарын эхээр Сэлэнгийн удган модыг тахихаар зорин явах замдаа монгол нутгийнхаа Сакура болсон бүйлс буюу бүйлэхэн(буриадаар)-г анх удаа олж харсан маань энэ юм. Өмнө нь яагаад анзаарч хардаггүй байсан юм бол. Багш маань тэдгээрийг ихэд хайрлан бахдаж хараад цэцэгсийн дэлбээг турихан гараараа илбэн зогсож билээ.
"Бүйлсийн бут модны цэцэг" цааш унших »

  (Сартуул ясны онгод) Үр хойчис бидэндээ захиж анхааруулах байгалийн аюул ойрын хугацаанд байна уу?   Дээд тэнгэрээс Алтайн уулсын эздээ дээш нь татаад байхаар нь гайхаад байлаа. Алтайн уулсын биеэр галт могой гүйгээд байна. Ойрын 10 жилдээ Алтайнхан нутаг сэлгэх хэрэгтэй болжээ. Галт могой гүйж газар шилгээхэд уулын эзэд хүртэл нүхэнд дарагдах аюул байдаг юм.   (Хотогойдын Шадар ван)  Хотогойдын 33 ноёдод өндөр тайх тайлгыг орой цагаан хар ирэгэн хонь өргөн хийж байна. Таны нуруу өвдөж эмзэглээд байдаг болтой, тахилга тайлгаа аваад одоо удахгүй эдгэж илаарших уу?  
"Бөөгийн онгодтой хөөрөлдсөн нь №02" цааш унших »

Ер нь Монголын түүхийн бүх юм зөв байсан. Тэнгэрээс ямар нэгэн удирдлагатай байсан ч юм болов уу гэж бодогдмоор оо. Бараг хоёр жилийн өмнө Индиана Мужийн Блүүмингтон дахь Индианагийн Их сургуулиар орж, монгол судлалын нэрд гарсан эрдэмтэн мэргэдтэй уулзан, ганц хоёр үг солих завшаан тохиосон билээ. Тэдний нэг нь Христофер Этвүүд. Эхлээд Этвүүд багшийг зурагнаас нь харахад хямсгар ч байж мэдэх, туранхай жижигхэн хүн шиг санагдсансан. Харин нүүр тулан уулзахад тийм биш, харин ч хөгжилтэй, яриа хөөрөөсөг, их найрсаг хүн ажээ.
"Монголын түүхийн бүх юм зөв байсан" цааш унших »

Удган багшийн маань бичиж өгсөн тэмдэглэлүүдээс орууллаа. Асуухаар эсвэл эргэлзэн гайхах зүйл байвал нэрэлхэлгүй багшийн гар утсаар өөрт нь шууд хандан асууж лавлаж болно шүү. Гал   ---Би удган хүн л дээ. Миний бөө болох зам 3 наснаасаа гарч илэрсэн гэдэг. Тэгээд хөгшид минь тэр үед бөөлүүлж надад улаан шүр зүүлгэн миний бөө болох хугацааг 60 жилээр хүлээлгүүлсэн юм гэдэг.
"Өөрийгөө бусдаас болон өнгөрсөн цаг хугацаанаас дээгүүр тавьж огт болохгүй" цааш унших »

Бөө мөргөл бол монголчуудын сэтгэцийн хямрал, бас монгол үндэстний том эмгэнэл.   -гэж изотерик судлагч хэмээгч нэгэн монгол бүсгүй мугуйдлан айлджээ. Тэр эмэгтэйн боловсрол эзэмшсэн улс нь монголд эртний өштэй байж болох хөрш улс, тэр улсын бодлогоор монгол бол тэдний ард түмний хөгжлийг бүрэн унагааж дэлхийн хөгжлийн хурдцаас хоцроосон, олон тооны орос иргэдээ цуст хядлагад алдсан гэх мэт.
"Бөө мөргөл бол монголчуудын сэтгэцийн хямрал" цааш унших »

Эрт урьдын Агийн ёсыг баримтлагч үзэлтнүүд бол бөө нар болон бөөгийн мөргөлийг судлагч нар юм     Миний ярьж байгаа зүйлс нь энэ цаг үед цөөхөн монголчууд яавал монгол ёс жаягтайгаар тэнгэрлэг оршин амьдарцгаах вэ гэдэгт л чадан ядан хариулах гээд байгаа юм шүү дээ. Монголын түүх бидний хөрш хоёр их гүрнүүдээс огт дутахааргүй агуу их.
"Бөө мөргөлийн ёс жаягаас №04" цааш унших »

Түүхч, зохиолч Н.Нагаанбуутай төрийн ёс, учир бэлгэдлийн тухай ярилцлаа. - Төрийн ордны өмнөх Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэх ёслол саяхан боллоо. Иймэрхүү ёслол өмнө нь болж байсан уу? - Утга учрын тухайд миний сэтгэл дундуур байгаа. Төрийн гурван өндөрлөгөөс авахуулаад эрхтэн дархтанууд оролцсон тэрхүү ёслолд сэтгэл дундуур үлдсэн шалтгаанаа хэлье. Хүмүүс санаж байгаа бол хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэх ёслол шинийн 15-нд болсон. Шинийн 15 гэдэг төрийн өдөр биш.
"Зүрхэн дээрээ гараа тавих нь муу ёр даллаж байгаа хэрэг" цааш унших »

Миний монголын тэнгэрийг эсгэх гэж
Бусдын од харвадаггүй
Миний монголын тэнгэрт эрхлэх гэж
Бусдын од шохоорхдог юм.
"Шүлэг "Тэнгэр"" цааш унших »